ทำกบ ภาค2

ต่อจากตอนที่แล้ว วันนี้จะเป็นการทำกบตัวที่เห็นในภาพ เป็นกบที่ทำจากกระพี้ไม้ชิงชัน ถึงแม้จะเป็นกระพี้แต่ก็มีความแข็งและเหนียวสามารถทำเป็นเครื่องมือต่าง ๆ ได้ดี ตัวนี้เน้นออกแบบมาเพื่อตอบสนองการใช้งานมากกว่าให้สวยงาม เพิ่มขนาดให้ใหญ่ขึ้นให้จับได้ถนัดมือ ความยาวประมาณ 2 นิ้วเศษ

เริ่มต้นจากการเตรียมไม้ ใบกบกว้าง 1.5 เซนติเมตร

ผมตัดไม้ออกมาเป็นท่อน ๆ ยาวชิ้นละประมาณ 2.5 นิ้ว ตัดไว้ 4 ท่อน ที่ต้องใช้หลายท่อนเพราะต้องการใช้กบมีความสูงมากหน่อย เพื่อให้มีพื้นที่สำหรับจับมากขึ้น

เอาไม้มาต่อกันโดยใช้กาว (ใช้กาวร้อนหรือลาเท็กก็ได้ กาวอีพร็อกซี่ก็ไม่ว่ากัน) ทิ้งไว้ให้แห้งสนิท

ขั้นตอนต่อไป เป็นการวาดมุมเพื่อทำช่องใส่ใบกบ เส้นสีแดงเป็นมุมของใบกบ ส่วนเส้นอีกด้านเป็นช่องปากสำหรับให้ขี้กบออก ตัวนี้อาจจะแปลกกว่าทุกตัวที่เคยทำมา แต่อาศัยว่าเคยทำมาหลายแบบแล้วเลยทำจากความเข้าใจซะมากกว่า ดูแล้วอาจจะงงๆ ก็ได้ แต่ดูไปเรื่อยๆ แล้วจะเข้าใจ

เดี๋ยวเราจะเซาะเนื้อไม้ในบริเวณที่เราขีดร่างไว้ แล้วค่อยเอาทั้งสองชิ้นมาประกอบกันอีกที งงไม๊

ลองประกบกันดูก่อน แล้วเอาใบกบมาวัดว่าจะต้องเซาะช่องให้กว้างแค่ไหน ผมต้องเน้นภาพเพื่อให้เข้าใจง่าย

หลังจากวัดเรียบร้อยแล้ว ก็จะได้โครงร่างที่ต้องตัดเซาะออกตามรูป

ใช้เลื่อยตัด ตัดแค่ระดับที่เราวัดไว้ ห้ามตัดขาด

จากนั้นใช้สิ่วเซาะเอาเนื้อไม้ออก

ทำเหมือนกันทั้งสองชิ้น พยายามปรับผิวที่เซาะออกให้เรียบ ก็ถือว่าเป็นอันเสร็จขั้นตอนการทำช่องปากกบ

ทากาว เพื่อที่จะประกอบทั้งสองชิ้นเข้าด้วยกัน

ประกบทั้งสองชิ้นเข้าด้วยกัน โดยให้แนวช่องปากตรงกันอย่าให้เหลื่อม ทิ้งให้กาวแห้งสนิท ขึ้นอยู่กับชนิดของกาวที่ใช้

ท้องกบ และช่องปากกบ หลังจากที่กาวแห้งแล้ว ตัวกบนี้ต้องขัดแต่งท้องให้โค้งเล็กน้อย และขัดแต่งด้วยบุ้ง ตะไบ และกระดาษทราย ให้ดูเนียนมน ให้จับได้อย่างถนัดมือ

เจาะนำ เพื่อใส่เหล็กไว้ขัดกับลิ่มไม้ ไม่แน่ใจว่าเรียกถูกเรียกผิดหรือเปล่า

ใช่สว่านเจาะรู เจาะให้ได้ฉาก

ผมประยุกติ์ให้เหล็กตัวเอส ที่ใช้แขวนของมาตัดเอาเฉพาะส่วนที่เป็นเส้นตรง ความยาวเท่ากับความกว้างของตัวกบ

ที่เจาะ2 รู เพราะว่าคำนวนระยะผิด เลยต้องเจาะใหม่อีกรู หลักการไม่ได้มีอะไรมาก เส้นสีแดงที่วาดเป็นแนวของใบกบที่จะใส่เข้า ส่วนรูที่เจาะเราจะใส่เหล็กที่ตัดไว้เข้าไป ไว้เป็นที่ขัดเวลาใส่ลิ่มเข้าไป

ใส่เหล็กที่ตัดไว้ แล้วขัดแต่งกบให้เรียบร้อย

ลับใบกบ ให้คบกริบ

ตัดลิ่มไม้ชิงชัน ให้มีลักษณะตามภาพ

เป็นอันว่าได้ชิ้นส่วนครบทั้งหมด พร้อมที่จะประกอบเป็นกบให้ใช้งานได้ต่อไป

เสร็จเรียบร้อยครับ ได้กบไว้ใช้สำหรับงานทำไวโอลิน

เป็นกบที่ใช้งานได้ดีมากจนปัจจุบัน ดีกว่าที่คาดคิดแม้ว่าจะไม่สวยนัก จริงๆ แล้วสามารถตัดแต่งรูปทรงใหม่ได้แต่ผมว่าแบบนี้ดีแล้ว เน้นประโยชน์ใช้งานมากกว่าความสวยงามภายนอก

ฟังเสียง The Everest

เมื่อช่วงกลางเดือนมกราคมผมได้บรรยายถึงรายละเอียดต่าง ๆ ของ The Everest  คราวนี้ก็เป็นการทดสอบเสียงดูบ้าง  สายที่ใช้เป็นสายธรรมดา ไม่มียี่ห้ออะไร  ลองดูว่าคุณภาพของเสียงจะเป็นอย่างไร  บันทึกภาพและเสียงจากโทรศัพท์มือถือ ลองฟังดูครับ

ขอขอบคุณ  Larisa Spitzer   ที่มาช่วยทดสอบบรรเลงบทเพลงเพราะๆ ในครั้งนี้  น้องเค้าเป็นครูสอนไวโอลินอยู่ที่โรงเรียนนานาชาติ ICS  บางนา  

ทำกบ

การสร้างไวโอลิน เครื่องมือมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการสร้างสรรผลงานให้ออกมาได้ดี เคยเล่าไว้แล้วสำหรับกบล้างซึ่งเป็นกบสำหรับการปรับไสหน้าไม้ให้เรียบ ก่อนที่จะส่งผ่านไปทำงานในขั้นตอนอื่นต่อไป วันนี้่จึงอยากจะแนะนำกบในแบบอื่นที่จำเป็นอย่างยิ่ง เรียกว่าเป็นเครื่องมือเฉพาะทางหาซื้อไม่ได้ตามร้านค้าทั่วไป ต้องสั่งนำเข้ามาโดยเฉพาะหรือถ้าอย่างนั้นก็ต้องทำเอาเอง

ในภาพเป็นกบตัวแรกที่ผมหัดทำ ด้วยความที่ไม่เคยมีพื้นฐานทางด้านงานไม้มาก่อน รู้จักเครื่องมือช่างอยู่ก็ไม่กี่อย่าง การเริ่มต้นของผมจึงมาจากการอ่านศึกษาตำราทุกเล่มที่่เกี่ยวข้องกับงานไม้จากห้องสมุดมหาลัย และในโลกอินเตอร์เน็ต การทำไวโอลินก็ศึกษาจากคลิปต่าง ๆ ที่โพสเอาไว้มากมายใน you tube อาจาร์ยของผมจึงมีมากมายหลายท่านเหลือเกิน อยากจะแสดงความคารวะมานะที่นี้ แม้เราจะไม่เคยรู้จักกันเลยก็ตาม

การอ่านมาก ๆ เป็นสิ่งดีครับ แต่ผลงานจะเกิดขึ้นได้ต้องลงมือปฏิบัติเท่านั้นจึงจะได้มา ช่วงหนึ่งที่ศึกษามากๆ ดูคลิปมากๆ มันเกิดความกลัวขึ้น เพราะดูแล้วมันไม่ใช่สิ่งที่ง่ายดายเลย เครื่องมือหลายอย่างก็แปลกดีเหลือเกินแล้วจะไปหาที่ไหน นั่นเป็นความรู้สึกที่ผมพอจะจำได้และต้องบันทึกไว้เป็นความทรงจำที่ล้ำค่า การสร้างไวโอลินของผมจึงเริ่มต้นจากการทำกบ เป็นกบขนาดเล็กท้องมน และเรียบ ทำไว้หลายตัว ซึ่งเป็นเรื่องดีมากในการสะสมประสบการณ์ทักษะงานไม้ จับสิ่วเป็นครั้งแรก หัดใช้เลื่อยเป็นครั้งแรก หัดการลับคม รวมทั้งการได้รับบาดเจ็บจากการใช้งานไม่ถูกต้องได้แผลกันตั้งแต่ตอนแรกเลย แต่ไม้ท้อครับ

2 ภาพบนสุดเป็นกบตัวแรกที่หัดทำ ทำจากไม้เมเปิล ใช้งานอยู่ในช่วงแรกปัจจุบันเก็บเข้าพิพิธภัณฑ์แล้ว ไม้เมเปิลเนื้ออ่อนเกินไปที่จะใช้ทำกบ ถัดมาเป็นตัวที่ใช้งานอยู่ ทำจากไม้ชิงชันยาวประมาณ 1 นิ้วเศษ ใบกบกว้างประมาณ 1 เซนติเมตร ตัวนี้เป็นกบท้องมน

จากนั้นก็สร้างตามๆ ขึ้นมาอีกหลายตัว และนี่ก็เป็นแค่ส่วนหนึ่งที่ผมสร้างขึ้นมา สามารถใช้งานได้ทุกตัวเลือกเอาตามความเหมาะสมกับลักษณะงาน ส่วนไม้ที่ใช้ทำกบต้องเป็นไม้เนื่้อแข็ง อย่างไม้ชิงชัน ไม้พยูง มีอยู่ตัวหนึ่งในภาพทำจากไม้มะค่าตัวที่ใหญ่สุดด้านบนซ้าย คราวหน้าผมจะสาธิตการทำกบ ที่ผมโปรดปรานตัวหนึ่งใช้งานมากที่สุด ที่สำคัญคือทำจากเศษไม้ชิงชันครับ

เป็นอีกครั้งหนึ่งซึ่งธรรมชาติแปรปรวน ฝนตกหนักตอนกลางคืนแบบไม่ให้ตั้งตัว เครื่องมือต่างๆ ที่เก็บไว้ที่ระเบียงหลังห้อง ถูกฝนสาดเสียเปียกปอน เลยงานเข้าต้องถอดมาเช็ดทำความสะอาดทั้งหมด ผมได้ฟังข่าวช่วงนี้แถบซีกโลกเหนือ ทั้งยุโรป เอเซีย จีน มองโกลเลีย อากาศหนาวจัด อุณหภูมิติดลบไป 30-40 องศาเซลเซียส คิดถึงว่าแล้วถ้าเป็นเราบ้างจะใช้ชีวิตอยู่อย่างไงนะ โลกเรากำลังเปลี่ยนแปลง......แล้วประเทศไทยจะต้องเจอกับอะไรบ้างล่ะปีนี้

ลูกแปลก ( Alternative)

ไวโอลินคันนีัได้รับแรงบันดาลใจจากกีตาร์โอเวชั่น ย้อนหลังไปประมาณ 1 ปี ระหว่างที่กำลังดูทีวีอยู่ จำไม่ได้ว่ารายการอะไรช่องอะไร แต่สาระอยู่ที่ว่าเป็นรายการเพลง ที่นักดนเตรีกำลังกีตาร์อยู่ กีตาร์ที่ใช้เล่นผมเห็นก็รู้ว่าเป็นกีตาร์โอเวชั่น เป็นกีตาร์หลังเต่าช่องเสียงหลายๆ ช่องออกแบบให้อยู่ด้านบน ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไรเพราะเราคงเห็นกันจนชินสำหรับนักดนตรีมืออาชีพ หรือสมัครเล่นที่มีฐานะก็สามารถหาซื้อมาเล่นเป็นเจ้าของได้ ด้วยคุณภาพความเป็นเอกลักษณ์ ความแปลกใหม่ของรูปทรงและวัสดุที่ใช้ผลิต แม้แต่ผมเองก็เคยคิดฝันว่าอยากเป็นเจ้าของกีตาร์โอเวชั่นซักตัว แม้จะเป็นรุ่นเล็กก็ยังดี แต่ความนึกฝันนั้นก็เลือนลางจางหายไปกับกาลเวลา ด้วยภาระหน้าที่และการงานทำให้ห่างเหินจนลืมเลือนไป

จากกีตาร์ที่เห็น อยู่ๆ ก็เกิดนึกอะไรขึ้นมาได้ ทำไมเราไม่ลองทำไวโอลินที่มีช่องเสียงอยู่ด้านบนบ้างนะ จากนั้นผมก็เฝ้าฝันว่าจะทำไวโอลินที่ว่านั้นให้ได้ คิดออกแบบช่องเสียงว่าควรเป็นอย่างไร ขนาดเท่าไหร่ ไว้ตรงไหนดี จนลืมนึกถึงอุปสรรคและข้อจำกัดบางอย่าง เมื่อกลางปี 2554 ผมได้โพสเรื่องราวของ Alternative ไว้บนบล็อคตัวเก่าของผม (ปัจจุบันได้ปิดทำการไปเรียบร้อยแล้ว) ตอนนั้นผมก็ยังไม่แน่ใจว่าจะสามารถสร้างออกมาได้สำเร็จ

ช่องเสียงที่ได้ออกแบบขึ้นมาใหม่ จากหลายสิบแบบที่คิดขึ้นมาสุดท้ายมาจบที่แบบที่เห็น

แผ่นหน้าที่ถูกทำออกมาแล้วเสร็จรอชิ้นส่วนอื่นๆ ที่จะมาประกอบเป็นไวโอลิน แต่ถูกวางทิ้งไว้ระยะหนึ่งเพราะมานึกได้ว่าแล้วเจ้า sound post จะใส่เข้าไปอย่างไง โอีว พระเจ้า มานึกเข้าใจตอนนี้เองว่า ทำไมไวโอลินจึงมีรูปทรงอย่างที่เห็นแบบนี้มาเป็นพัน ๆ ปีแล้ว

ช่วงกลางปี 54 ผมกลับสร้างมันต่อจนแล้วเสร็จ ใส่ purfling เว้ารูปหัวใจและหมุดตามแบบฉบับของผม แผ่นหลังเป็นไม้เมเปิลชิ้นเดียว

เป็นไวโอลินตัวแรกที่ทำหัวแบบเจาะ ต้นแบบของ Everest ที่สร้างตามขึ้นมาเป็นตัวที่ 2

ภาพถ่ายด้านหลัง

ฟิงเกอร์บอร์ด ทำจากไม้ชิงชันออกสีแดงอมน้ำตาล เป็นไวโอลินที่ผมชอบเล่นมากตัวหนึ่งเนื่องจากเสียงใสชัดเจน หวานนุ่มนวล ให้เสียงเบสที่กังวาล ปัจจุบันไวโอลินตัวนี้อยู่ในความดูแลของคุณหมอมานะ และมีชื่อว่า "ลูกแปลก"

สิ่วแกะสลัก

เครื่องมือชิ้นต่อไปสำหรับงานสร้างไวโอลิน ก็คงจะรู้จักคุ้นเคยกันดีอยู่แล้วเรียกว่าเป็นเครื่องมือพื้นฐานอีกชิ้นก็ว่าได้ นั่นก็คือสิ่ว สิ่วที่ใช้ในงานไวโอลิน ก็จะมีทั้งสิ่วแกะสลัก และสิ่วปากบาง ขึ้นอยู่กับลักษณะของงาน ที่สำคัญคือสิ่วที่สองมีหลายขนาดมาก อย่างในภาพเป็นสิ่วล่าสุดที่ผมเพียรพยายามค้นหามานาน เป็นชุดสิ่วที่มีทั้งสิ่วแกะสลักและสิ่วปากบางรวมอยู่ในชุดเดียวกัน สิ่วยาวประมาณ 12 นิ้ว มีหลายขนาดซึ่งจะทำให้สามารถทำงานได้อย่างคล่องตัวมากยิ่งขึ้น ด้ามเป็นไม้ เหมาะมือดี เนื้อเหล็กคุณภาพดี

ข้อสำคัญประการหนึ่งสำหรับช่างไม้ คือเรื่องของการลับคม อย่างสิ่วชุดที่พึ่งได้มาใหม่นี้ยังไม่ได้ลับคม เป็นทักษะที่จำเป็นและต้องฝึกฝน มีผลต่อคุณภาพของงาน ไม่ว่าจะเป็นใบกบ มีด หรือสิ่วต้องคมอยู่เสมอ

สิ่วแกะสลักชุดก่อนหน้าที่ใช้อยู่ เป็นสิ่วชุดเล็ก ยาวประมาณ 6 นิ้ว มียี่ห้อติดอยู่ข้างๆ ด้วย

สิ่วแกะสลักชุดนี้สำหรับนักเรียน ไว้ฝึกหัดวิชาการแกะสลัก ได้มาฟรีเพราะไม่มีใครใช้แล้ว แต่พอได้มาก็ไม่ได้ใช้เช่นกัน

สำหรับ 2 อันนี้ ก็ใข้ได้ดีเหมือนกัน ราคาไม่แพงด้วย ด้ามเป็นไม้จับถนัดมือดี

การเลือกซื้อสิ่ว หรือเครืองมือต่างๆ ก็ควรเลือกชื้อสินค้าที่มีคุณภาพดี ซึ่งก็คงต้องเกี่ยวข้องกับเรื่องของราคาด้วยเช่นกัน ดีก็ต้องราคาสูงเป็นเรื่องธรรมดา ดีในระดับราคาที่สมเหตุผลก็มี หลายๆ ครั้งผมมักเลือกซื้อเครื่องมือเก่า (hand tools) ยี่ห้อที่มีชื่อเสียง ผลิตในประเทศทางฝั่งตะวันตก ซึ่งก็ต้องเลือกดูแล้วมาบูรณะเอาหน่อย ดีกว่าของใหม่ราคาถูกที่มีขายกันดาษดื่น ซื้อมาแล้วเสียดายเงิน