ไวโอลิน...แผ่นหน้าชิ้นเดียว

One piece top Violin

อาจจะไม่ใช่เรื่องที่ฟังคุ้นหูมากนัก สำหรับหัวข้อที่ผมจะว่ากันในวันนี้   ปกติโดยทั่วไปเราจะคุ้นกับคำว่า ไวโอลินแผ่นหลังชิ้นเดียวมากกว่า  One piece back Violin    ไวโอลินแผ่นหลังชิ้นเดียวก็มีน้อยและหายากอยู่แล้ว เป็นกลุ่มไวโอลินที่ต้องได้รับการคัดสรรมาเป็นพิเศษ  ที่เราพบเห็นจะเป็นประเภทไม้ 2 ชิ้นต่อกัน 

ไวโอลินที่จะพูดถึงวันนี้ ผมว่ามันมีความพิเศษแตกต่างกว่าที่เคยพบมา  คุณสมบัติในหลายจุดคงจะยากได้ยากในปัจจุบัน  ผมเชื่อว่าหลายๆ ท่านอาจจะไม่เคยได้ยินมาก่อน  หรืออาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีไวโอลินที่ว่านี้อยู่ด้วย  ผมเองไม่แน่ใจว่าคุณแซมจะรู้ไหมว่าไวโอลินคันนี้เขาไม่ธรรมดา.....

ลักษณะทั่วไป แรกเห็นคือสีวานิชของเขาสีโทนเข้มดำอมน้ำตาลถึงน้ำตาลไหม้  ออกด่างๆ เหมือนเมฆยามฝนฟ้าคะนอง แผ่นหลังเป็นไม้ชิ้นเดียว  แผ่นหน้าก็เป็นไม้ชิ้นเดียว  แต่ด้วยความที่วานิชที่คล้ำมากจึงทำให้เห็นได้ไม่ชัดเจนนัก  ผมมองดูตอนแรกไม่เห็นรอยต่อก็ยังไม่แน่ใจนักเพราะอาจจะทำมาเนียนมาก หรือสีทีเข้มมากก็เป็นได้

อาการที่เขามามีแตกหลุดโครงข้างบริเวณคอ พบรอบแตกที่ขอบแผ่นหน้าแต่ว่า purfling มาช่วยรองรับเป็นกำแพงกั้นไว้  ทำให้ไม่แตกร้าวลึกเข้ามาด้านใน   Rib แอ่นเสียรูปไปเล็กน้อย คงผ่านกาลเวลาและเรื่องราวมาพอสมควร

อีกจุดก็คือปัญหาคอตก องศามาต่ำมากกว่าที่จะเป็น  ต้องยกคอและปรับองศาใหม่ ในส่วนของโพรงลูกบิด รูลูกบิดได้ทำการฟิตรูลูกบิดมาแล้ว  แต่ยังมีปัญหาตามมาคือรูลูกบิดของสายA แตกทั้งสองด้าน แม้จะเคยฟิตมาแล้วแต่ก็เอาไม่อยู่  เห็นรอยแตกชัดเจนจากด้านในเลยทีเดียว

เขาบอกว่า...อย่าดูคนแต่ภายนอก  แต่ให้ดูลึกถึงใจเขา..  มันทำให้ผมคิดว่าการดูไวโอลินคงจะเหมือนกัน    ไม่สามารถตัดสินอะไรได้จากแค่เพียงลักษณะภายนอกแค่นั้น  จากที่ผ่านมาไวโอลินหลายตัวภายนอกดูดีมาก แต่พอได้เห็นด้านในทำให้ผมผิดหวังไปก็เยอะ  หรือจะพูดตามสำนวนไทยก็ต้องบอกว่า  ข้างนอกสุกใส  แต่ข้างในเป็นโพรง  ผมว่าคำนี้เข้าท่าดี  

สำหรับไวโอลินคันนี้  ส่วนตัวผมชื่นชอบเขามาก พอเปิดเขาออกมาเราจะเห็นรายละเอียดทุกอย่างชัดเจน  ในฐานะของคนที่ทำไวโอลินเช่นกันผมประทับใจในสิ่งที่เห็น  งานเขาดีละเอียดประณีต  เป็นไวโอลินบล็อคเต็ม ( Full Block)   แผ่นหน้าและหลังต้องบอกว่าเขาปรับจูนมาอย่างดี  ป้ายที่เห็นจะดูจืดจางไปบ้าง  แต่ไม่ว่าท่านจะเป็นใคร...ผมต้องขอให้เครดิตเขาจริงๆ 

    

 แผ่นหน้าชิ้นเดียว

แผ่นหน้าของไวโอลินเป็นสปรูซ  การที่จะเลือกสปรูซชิ้นเดียวมาทำมันต้องคัดสรรไม้มากทีเดียว นอกจากไม้ชิ้นนั้นต้องมีขนาดใหญ่แล้ว  เส้นลายไม้ก็มีส่วนสำคัญมากต้องมีสายเส้นที่ขนาดเล็กใกล้เคียงกันไม่ห่างจนเกินไป เส้นตรงเป็นแนวสวยงาม  ซึ่งแน่นอนว่ามันต้องเป็นอะไรที่ยากกว่า ใช้ไม้ 2 ชิ้นต่อกันแน่นอน  

แต่ไวโอลินคันนี้ได้คุณสมบัติตามที่ผมว่ามา  ต้องลองสังเกตุดูตามภาพนะครับ  บริเวณตรงกลางจะไม่เห็นรอยต่อ จะเห็นได้ชัดจากแผ่นไม้ด้านใน

ด้านในแผ่นหน้าของไวโอลิน  ตรงกลางจะไม่เห็นรอยต่อ  ริมด้านซ้ายลายเส้นจะเล็กละเอียด และค่อยๆ ไล่ระดับใหญ่ขึ้นมาตรงกลางและด้านขวาจะใหญ่ที่สุด ไล่เรียงขึ้นมาอย่างงดงาม  

แผ่นหน้าปรับแต่งมาอย่างดี เบสบาร์ทำออกมาได้สวยงาม เส้นไลน์นิ่งฝังเข้าไปในตัวบล็อค  แผ่นโครงตัวล่างเป็นชิ้นเดียวไร้รอยต่อ แม้แต่ตัวอานม้า ( Saddle) ก็ทำมาในลักษณะที่พิเศษ เรียกว่าจัดเต็มจริงๆ งานนี้ผมต้องพยายามรักษา หรือเก็บรายละเอียดเก่าๆ ใว้  เรียกว่าทำออกมาแล้วให้สภาพเหมือนเดิมที่สุด

 Pegbox  repair

จากนี้ไปก็เป็นงานซ่อม  ซึ่งช่างแต่ละคนอาจจะมีวิธีการที่ต่างกัน  อยู่ที่การวิเคราะห์ปัญหาของแต่ละคน ไม่มีคำว่าผิดหรือถูกเสมอไป  ตามที่ผมได้ว่าไว้ในเรื่องที่แล้ว  คงต้องมองที่เป้าหมายหรือผลลัพท์ที่ออกมาเป็นหลักแหละครับ  

ปรับคอแล้วก็ต้องเปลี่ยนหย่องด้วย

หย่องเดิมจะใช้ไม่ได้แล้ว

ไวโอลินต่อหัว

ก่อนอื่นก็สวัสดีเพื่อนๆ ที่รักทุกคน  ผมได้ห่างหายไปพอสมควร สาเหตุส่วนหนึ่งก็เนื่องมาจากการเจ็บป่วยของร่ายกาย แขนขวามีอาการไหล่ติด ยกไม่ขึ้นเจ็บปวดร้าวไปทั้งสะบัก  ตอนนี้อาการดีขึ้นบ้างแล้ว ตั้งใจว่าจะพยายามรักษาตัวให้หายในสิ้นปีนี้  

วันนี้ผมอยากจะกล่าวถึงไวโอลินตัวหนึ่ง  ตามหัวเรื่องที่ว่าไว้ ไวโอลินต่อหัว  มันมีลักษณะเป็นอย่างไร แล้วทำไมถึงได้สนใจเรื่องนี้  ก่อนอื่นเรามาดูภาพรวมของไวโอลินคันนี้

ซึ่งเจ้าของคุณแซม  ให้แก้ไขปัญหาแตก ทั้งหน้าทั้งหลัง  เท่าที่ดูเขาผ่านการซ่อมมาแล้วอย่างน้อยก็ 2 ครั้ง  ผมว่าเขาสวยดีแผ่นหลังชิ้นเดียว  มีรอยแตกยาว  แผ่นหน้าแตกค่อนข้างเยอะ 

มีหมุดฝังไว้ด้วย  ช่วยยึดไว้เวลาติดกาว  เปิดแผ่นหน้าขึ้นมาปรากฏว่ามี 3 ป้าย ติดอยู่ที่แผ่นหลัง  บอกเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับไวโอลินคันนี้ แผ่นหลังเขาขุดไสมาเรียบร้อยดี  จุดหนึ่งที่สังเกตุได้คือ บล็อคไม่เต็ม ไม่มีบล็อคด้านบนของโค้งตัวซี ซ้ายขวา  มีรอยแตกด้านใน ชมตามภาพแล้วกันนะครับ

บล็อคที่หายไป

Schweitzer  http://sv.wikipedia.org/wiki/Johann_Baptist_von_Schweitzer

Johann_Baptist_von Schweitzer  ภาพจาก Wikipedia

ส่วนของแผ่นหน้าจะมีรอยแตกมากกว่า  ปัจจัยข้อหนึ่งก็คือลักษณะของเนื้อไม้  แผ่นหน้าเป็นไม้สปรูซซึ่งเป็นไม้เนื้ออ่อน  และการตัดไม้แบบเค็ก ตามที่ผมเคยเรียก ก็เป็นอีกปัจจัยที่มีโอกาสแตกได้ง่ายกว่าและหนักกว่าแผ่นหลังมาก  ที่สำคัญคือมีรอยแตกร้าวมาถึงเบสบาร์ซึ่งต้องจัดการให้ดี  เนื้อไม้บางส่วนหายไป มีการซ่อมปะไว้  แต่ภายในดูไม่ดีนักเป็นจุดตั้งซาวด์โพสพอดีด้วย 

จัดการซ่อม

ทำไมต้องต่อห้ว

ดูเผินๆ ถ้าไม่ได้สังเกตุอะไรก็ดูเหมือนหัวไวโอลินธรรมดาทั่วไป  แต่มองให้ดีเราจะเห็นบริเวณฐานคอจะมีรอยต่ออยู่  หรือว่าไวโอลินคันนี้มันได้ซ่อมเปลี่ยนหัวมาแล้ว  คุณแซมบอกว่ามันเป็นอย่างนี้ของมัน ไม่ได้ซ่อมอะไร  

แล้วทำไมเขาต้องทำให้มันยุ่งยากอย่างนี้ล่ะ  หลายๆ ท่านคงสงสัย ?

ตัดเป็นแนวฉาก  เพิ่มแรงยึดจับ

จุดที่ตัด ตรงแนวขอบของนัทพอดี

คำตอบในทัศนะของผม  มันเป็นเรื่องของกระบวนการหรือวิธีการการผลิตของช่างซึ่งอาจจะแตกต่างกันไป  ช่างท่านนี้เขาอาจจะรู้สึกว่าขุดโพรงลูกบิด (pegbox) แบบเดิมๆ ที่ใช้สิ่วขุด เซาะ เจาะลงไปมันไม่ถนัด ยุ่งยากก็ลองวิธีอื่นดู เลยตัดมันออกมาเลยจะได้ขุด เจาะ เซาะให้ถนัดมือ แล้วค่อยประกอบเข้าไปใหม่ตามรอยเดิม แค่นี้ก็สิ้นเรื่อง  แต่ก็มีเทคนิคในการตัดด้วย คือตัดเป็นแนวตั้งฉากเพื่อเพิ่มแรงยึดจับ และเพิ่มหน้าสัมผัสการติดกาวด้วย แข็งแรงกว่าการตัดตรงมาก  

บทเรียนทีี่ได้คือ ทำให้รู้ว่าสิ่งต่างๆ ในโลกไม่มีอะไรที่ผิด หรือถูกเสมอไป  สะท้อนได้แม้แต่การทำไวโอลิน ไม่ได้จำเป็นเสมอไปว่า  ต้องทำแบบนี้เท่านั้นถึงจะถูก หรือถ้าไม่ทำแบบนี้คือผิด  .....ช่างท่านนี้เขาคงทำแบบนี้จนคุ้นเคย  จนถนัดกลายเป็นความเชี่ยวชาญ   วิธีแบบเดิมคงกลายเป็นเรื่องที่ยุ่งยากสำหรับเขา....